Nhắc đến những bức tranh đắt nhất Việt Nam, giới sưu tầm quốc tế gần như chỉ gọi tên Lê Phổ và Mai Trung Thứ. Hai họa sĩ này tốt nghiệp khóa đầu tiên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và sau này định cư tại Pháp. Suốt hơn một thập kỷ qua, các tác phẩm sơn dầu và tranh lụa của họ liên tục lập kỷ lục tại những phiên đấu giá lớn ở Hong Kong và châu Âu.
Từ những tên tuổi từng đứng bên lề thị trường nghệ thuật quốc tế, Lê Phổ và Mai Trung Thứ đã góp phần đưa hội họa Việt Nam bước vào sân chơi toàn cầu. Nơi đây, những tác phẩm mang dấu ấn Đông Dương ngày càng được giới sưu tầm săn đón và định giá ở mức hàng triệu USD.
"Chân dung cô Phương" của Mai Trung Thứ dẫn đầu danh sách với giá 3,1 triệu đô la Mỹ
Mức khởi điểm từ 500.000 đô la Mỹ và được nhà đấu giá định giá trước đó trong khoảng 900.000 đến 1,2 triệu đô la Mỹ. Giá liên tục được đẩy lên qua các mốc 1,9 triệu, 2 triệu, 2,1 triệu rồi 2,5 triệu đô la Mỹ.
Con số dừng ở mức gõ búa 2,573 triệu đô la Mỹ. Sau khi cộng thuế phí, tổng giá trị đạt 3,1 triệu đô la Mỹ tương đương hơn 72 tỷ đồng. Bức tranh sơn dầu có kích thước khoảng 78 x 135cm này được Mai Trung Thứ vẽ vào năm 1930, khắc họa một quý cô Hà Nội được cho là người ông thầm thương.
Tác phẩm lần đầu được trưng bày ngay trong năm 1930 tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Sau đó, bức tranh góp mặt tại Triển lãm quốc tế thuộc địa năm 1931 tổ chức ở Paris. Tại đây, một nhà sưu tập người Pháp đã mua lại tác phẩm.
Trải qua nhiều đời chủ sở hữu, bức tranh sau này nằm trong bộ sưu tập mang tên Les Souvenirs D'Indochine. Bộ sưu tập thuộc về bà Dothi Dumonteil trước khi được đưa ra đấu giá năm 2021.
Chân dung cô Phương còn được nhiều khán giả Việt Nam biết đến qua một chi tiết thú vị. Tác phẩm từng xuất hiện trong bộ phim Mùi đu đủ xanh năm 1993 của đạo diễn Trần Anh Hùng, gắn liền với hành trình trưởng thành của nhân vật chính.
Xoay quanh sức nóng của tác phẩm này, giới chuyên môn trong nước từng đưa ra hai góc nhìn khá trái chiều:
- Nhà nghiên cứu Nguyễn Hải Phong, nguyên trưởng ban Mỹ thuật cổ tại Viện Mỹ thuật Việt Nam, cho rằng chính danh tiếng và vị thế của Mai Trung Thứ mới là yếu tố quyết định. Hội họa Việt Nam không thiếu những tác giả vẽ đẹp nhưng để gây dựng được tên tuổi như ông thì không phải ai cũng làm được.
- Họa sĩ Lê Thiết Cương lại đưa ra một góc nhìn thẳng thắn hơn. Ông cho rằng đây thực chất là một bức tranh thực hành, được Mai Trung Thứ thực hiện khi mới học năm đầu tiên và chưa có nét riêng nào rõ rệt. Mức giá cao chủ yếu đến từ việc tác phẩm thuộc dòng tranh Đông Dương đang là mốt sưu tầm, điều này chưa hẳn phản ánh đúng giá trị nghệ thuật thuần túy.
"Gia đình trong vườn" của Lê Phổ xếp thứ hai với giá 2,37 triệu đô la Mỹ
Tác phẩm La famille dans le jardin được Sotheby's Hong Kong gõ búa 2,37 triệu đô la Mỹ vào tháng 4 năm 2023. Đây hiện là tác phẩm đắt giá thứ hai trong lịch sử hội họa Việt Nam. Tranh khắc họa cảnh một phụ nữ mặc áo dài trắng ngồi khâu vá trên chiếc chõng giữa vườn, bên cạnh là một em bé đang đọc sách.
"Tắm giặt" của Lê Phổ đạt hơn 2,3 triệu đô la Mỹ
Tranh lụa Le bain thường được gọi bằng tên Việt là Tắm giặt. Tác phẩm thu về hơn hai triệu euro tương đương khoảng 2,32 triệu đô la Mỹ tại nhà đấu giá Aguttes vào tháng 5 năm 2025. Bức tranh trở thành tác phẩm triệu đô của Lê Phổ được ghi nhận gần đây trước khi có thêm những kỷ lục mới vào năm 2026.
Đây là tác phẩm lụa tiêu biểu ở giai đoạn đầu sự nghiệp của họa sĩ. Bức tranh tái hiện một khung cảnh đời thường nhưng đầy chất thơ khi người mẹ đang tắm cho con nhỏ. Phía xa là một phụ nữ khác đang giặt đồ, điều này cho thấy Lê Phổ thời trẻ vẫn thường lấy cảm hứng từ những sinh hoạt bình dị của phụ nữ Việt Nam.
"Dáng hình trong vườn" của Lê Phổ từng giữ vị trí thứ hai trước khi bị vượt qua
Trước khi Gia đình trong vườn xuất hiện, kỷ lục ở vị trí thứ hai từng thuộc về một tác phẩm khác cũng của Lê Phổ mang tên Figures in a garden. Tác phẩm tạm dịch là Dáng hình trong vườn, được Sotheby's Hong Kong bán với giá khoảng 2,28 triệu đô la Mỹ vào tháng 4 năm 2022. Đây là một tác phẩm sơn dầu gồm ba tấm ghép lại.
Bức tranh khắc họa sáu nhân vật có kích thước lớn như người thật đang hòa mình vào những tán cây và hoa trong khu vườn. Tranh được xem là tác phẩm có kích thước lớn hàng đầu trong sự nghiệp của ông. Theo thông tin từ Sotheby's, bức tranh ra đời trong giai đoạn được gọi là thời kỳ Findlay. Lúc này, Lê Phổ thường sử dụng nhiều tông màu sáng và sống động cùng chất liệu sơn dầu trên những khổ vải lớn.
"Buổi hòa nhạc" của Mai Trung Thứ đạt hơn 2,1 triệu đô la Mỹ
Tác phẩm Le concert, tạm dịch Buổi hòa nhạc, khắc họa năm thiếu nữ mặc áo dài. Trong đó ba cô đang chơi các loại nhạc cụ truyền thống còn hai người lại đang hát theo. Bức tranh đạt 1,81 triệu euro tương đương khoảng 2,11 triệu đô la Mỹ tại nhà đấu giá Aguttes vào tháng 9 năm 2025.
Tác phẩm tiếp tục cho thấy sở trường của Mai Trung Thứ trong việc khắc họa vẻ đẹp thanh lịch của phụ nữ Việt Nam. Bức tranh gắn kết con người với âm nhạc và văn hóa truyền thống. Đây là một chủ đề xuyên suốt trong phần lớn sự nghiệp hội họa của ông.
"Ba người phụ nữ" của Nguyễn Gia Trí vượt mốc hai triệu đô la Mỹ
Nguyễn Gia Trí là một trong những bậc thầy sơn mài của mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Ông có tác phẩm Le Trois Femmes, tạm dịch Ba người phụ nữ, đạt 16,1 triệu đô la Hồng Kông tương đương hơn 2 triệu đô la Mỹ tại phiên đấu giá của Christie's Hong Kong vào tháng 3 năm 2025.
Kết quả này đã vượt qua kỷ lục trước đó của chính ông là tác phẩm Villageoises parmi des bananiers. Tác phẩm mang tên Làng quê giữa rặng chuối từng đạt 1,08 triệu đô la Mỹ hồi tháng 1 năm 2023. Điều này cho thấy sức hút ngày càng tăng của dòng tranh sơn mài Việt Nam trên thị trường quốc tế.
"Đàn hươu trong rừng" của Phạm Hậu là tác phẩm triệu đô mới ghi nhận
Vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, bức bình phong sơn mài Deer in the forest của họa sĩ Phạm Hậu được Sotheby's Paris gõ búa. Tác phẩm mang tên Đàn hươu trong rừng đạt mức hơn 1,7 triệu euro tương đương hơn 1,9 triệu đô la Mỹ. Bức tranh trở thành tác phẩm đắt giá hàng đầu của ông tính đến hiện tại.
Theo giám tuyển Ace Lê, kết quả này giúp Đàn hươu trong rừng lọt vào danh sách tác phẩm của danh họa Đông Dương có giá cao. Bức tranh đứng thứ bảy trong lịch sử các sàn giao dịch, đồng thời là tác phẩm triệu đô đầu tiên được ghi nhận trong năm 2026.
Họa sĩ vẽ năm con hươu trong một khung cảnh hoang sơ. Một vài con đang nghỉ ngơi trong khi số còn lại thong thả gặm cỏ. Tác phẩm được nhà đấu giá đánh giá là minh chứng nổi bật cho sự kết hợp giữa nghệ thuật hiện đại phương Tây và thẩm mỹ cổ truyền phương Đông.
"Phụ nữ khỏa thân" của Lê Phổ vượt qua chính kỷ lục cũ của ông
Tác phẩm La femme nue, tạm dịch Phụ nữ khỏa thân, đạt 1,37 triệu euro tương đương 1,61 triệu đô la Mỹ tại phiên đấu giá của Aguttes vào tháng 9 năm 2025. Mức giá này vượt qua chính tác phẩm cùng chủ đề trước đó của Lê Phổ mang tên Nude, tạm dịch Khỏa thân.
Bức tranh cũ từng đạt 1,4 triệu đô la Mỹ tại Christie's Hong Kong vào tháng 5 năm 2019. Điều này cho thấy chủ đề khỏa thân trong tranh của ông tiếp tục được giới sưu tầm quốc tế đánh giá cao qua nhiều năm.
"Thiếu nữ đội nón lá bên sông" của Mai Trung Thứ đạt 1,57 triệu đô la Mỹ
Bức Femme au chapeau conique le long de la rivière, tạm dịch Thiếu nữ đội nón lá bên sông, được Sotheby's Hong Kong bán với mức 1,57 triệu đô la Mỹ vào tháng 12 năm 2021. Trong tranh, người phụ nữ mặc áo dài xanh với gương mặt trái xoan, đôi mắt to và những lọn tóc xoăn rơi xuống má.
Danh tính nhân vật đến nay vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, cô được cho là hình mẫu yêu thích của Mai Trung Thứ trong thời gian ông còn sinh sống tại Huế.
"Khỏa thân" của Lê Phổ từng là một cột mốc quan trọng vào năm 2019
Trước khi bị chính tác phẩm Phụ nữ khỏa thân sau này vượt qua, bức Nude, tạm dịch Khỏa thân, do Lê Phổ vẽ năm 1931 từng đạt mức giá 1,4 triệu đô la Mỹ. Con số này tương đương hơn 32 tỷ đồng khi xuất hiện tại phiên đấu giá của Christie's Hong Kong vào tháng 5 năm 2019.
Đây là một trong những tác phẩm đầu tay tiêu biểu của họa sĩ. Bức tranh được thực hiện trước khi ông rời Việt Nam sang Pháp định cư và bắt đầu giai đoạn sáng tác rực rỡ sau này.
"Những cô thợ may" của Nguyễn Phan Chánh là tác phẩm triệu đô hiếm hoi năm 2024 "Trà và đồng điệu" của Lê Phổ đạt 1,36 triệu đô la Mỹ
Tác phẩm Trà và đồng điệu của Lê Phổ được bán ở mức 1,36 triệu đô la Mỹ tương đương 32,4 tỷ đồng vào tháng 10 năm 2022. Cùng với hàng loạt tác phẩm khác của ông trong danh sách này, bức tranh tiếp tục cho thấy Lê Phổ là họa sĩ Việt Nam sở hữu số lượng lớn tác phẩm triệu đô.
Sự nghiệp của ông trải dài qua nhiều giai đoạn sáng tác khác nhau. Chúng bắt đầu từ những năm còn ở Việt Nam cho đến khi ông đã định cư lâu năm tại Pháp.
"Phong cảnh Phnom Penh" của Lê Quốc Lộc là đại diện tiêu biểu của dòng tranh sơn mài
Một chi tiết khá thú vị là ngày đấu giá thành công tác phẩm cũng chính là ngày sinh nhật của họa sĩ Lê Quốc Lộc. Kết quả này càng trở nên đặc biệt đối với những người theo dõi sát sao thị trường tranh Việt vào thời điểm đó.
"Uyên ương hý liên" khép lại nhóm triệu đô với một bức tranh lụa đầu tay của Lê Phổ
Với giá 1,2 triệu euro tương đương khoảng 31 tỷ đồng, tranh Uyên ương hý liên của danh họa Lê Phổ chính thức góp mặt trong danh sách những tác phẩm triệu đô của hội họa Việt Nam. Tác phẩm ra đời vào cuối những năm 30 của thế kỷ 20, có kích thước 64 x 96cm. Tranh được xem là một trong những bức lụa đầu tiên trong sự nghiệp của Lê Phổ, khắc họa hình ảnh đôi vịt uyên ương vui đùa giữa một đầm sen.
Nhiều tác phẩm nổi bật khác cũng từng gây chú ý mạnh trước khi bị vượt qua
Bên cạnh 14 tác phẩm đang giữ mức giá triệu đô kể trên, thị trường tranh Việt trong giai đoạn 2014 đến 2021 còn ghi nhận một loạt tác phẩm khác. Chúng từng gây tiếng vang lớn dù chưa chạm ngưỡng một triệu đô la Mỹ.
Tại các phiên đấu giá của Christie's Hong Kong, tác phẩm Tan mộng của Tô Ngọc Vân đạt 9,125 triệu đô la Hồng Kông tương đương khoảng 27 tỷ đồng vào năm 2019. Thiếu nữ choàng khăn của Lê Phổ đạt 8,65 triệu đô la Hồng Kông tương đương 25,6 tỷ đồng vào năm 2021. Trong khi đó, Em bé và chú chim của Nguyễn Phan Chánh đạt 6,7 triệu đô la Hồng Kông tương đương khoảng 20 tỷ đồng vào năm 2018.
Nhìn từ đỉnh đồi, một tác phẩm sơn dầu khác của Lê Phổ vẽ năm 1937 cũng từng đạt 6,52 triệu đô la Hồng Kông. Con số này tương đương 19,3 tỷ đồng tại Christie's Hong Kong từ năm 2014.
Ở phía Sotheby's Hong Kong, hàng loạt tác phẩm khác cũng liên tục lập kỷ lục riêng của từng thời điểm. Đời sống gia đình của Lê Phổ đạt 9,1 triệu đô la Hồng Kông tương đương khoảng 27 tỷ đồng vào năm 2017. Đến năm 2021, cùng lúc nhiều tác phẩm khác góp mặt bao gồm:
- Cảnh ngôi chùa cổ ở miền bắc Việt Nam của Phạm Hậu đạt 8,04 triệu đô la Hồng Kông.
- Người phụ nữ bên các con của nữ họa sĩ Lê Thị Lựu đạt 6,83 triệu đô la Hồng Kông.
- Cô gái làm thơ của Mai Trung Thứ đạt 6,225 triệu đô la Hồng Kông.
- Hai người phụ nữ ngắm bể cá vàng của Lê Phổ đạt 5,983 triệu đô la Hồng Kông.
Riêng dòng tranh sơn mài còn có Dân làng của Nguyễn Gia Trí đạt 6,12 triệu đô la Hồng Kông vào năm 2018. Cùng năm đó Lê Phổ cũng có thêm tác phẩm Gia đình đạt 5,88 triệu đô la Hồng Kông.
Thị trường tranh Việt trải qua nhiều thăng trầm suốt hơn một thập kỷ qua
Nhìn lại chặng đường hơn mười năm, mức giá kỷ lục của một bức tranh Việt đã tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc:
- Năm 2012, bức Bức màn tím của Lê Phổ từng được xem là mức giá cao khi bán được 2,9 triệu đô la Hồng Kông, tương đương hơn 8 tỷ đồng theo thời giá lúc đó.
- Năm 2019, các tác phẩm của Lê Phổ và Tô Ngọc Vân liên tiếp vượt ngưỡng 27 đến 32 tỷ đồng tại các phiên đấu giá của Christie's Hong Kong.
- Giai đoạn 2020 đến 2021 là thời kỳ bùng nổ khi số lượng tranh Việt đạt mức triệu đô tăng vọt. Nổi bật là kỷ lục 3,1 triệu đô la Mỹ của Chân dung cô Phương.
Tuy nhiên từ năm 2023, khi nền kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều thách thức, thị trường tranh Việt trên các sàn đấu giá quốc tế cũng chịu tác động rõ rệt. Điều này thể hiện qua việc năm 2024 chỉ ghi nhận một tác phẩm hiếm hoi đạt mức triệu đô như đã đề cập ở trên.
Bước sang năm 2025 và nửa đầu năm 2026, thị trường có dấu hiệu phục hồi trở lại. Hàng loạt tác phẩm mới của Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Nguyễn Gia Trí và Phạm Hậu lần lượt góp mặt. Điều này phản ánh xu hướng chung khi dòng vốn đầu tư nghệ thuật trên toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang khu vực châu Á.
Mỗi bức tranh trong danh sách này đều mang trong mình một câu chuyện riêng, từ những mối tình thầm lặng đến những hoài niệm về quê hương của các họa sĩ sống xa xứ. Đây là hành trình dài để hội họa Việt Nam được công nhận đúng vị thế trên bản đồ nghệ thuật thế giới.
Tags:
Không một rào cản nào có thể ngăn chúng ta chinh phục ước mơ của chính mình. Hãy để Bụi giúp bạn rút ngắn con đường chạm đến đam mê hội họa nhé!
Đăng ký khóa học để nhận ngay ưu đãi hấp dẫn trong hôm nay nha bạn ơi!