Lương Gross là gì? Phân biệt Gross và Net

I. Lương Gross là gì?

Lương Gross (lương tổng) là tổng mức thu nhập mà người sử dụng lao động trả cho bạn, bao gồm lương cơ bản, các khoản phụ cấp, trợ cấp và cả các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc cùng thuế thu nhập cá nhân (nếu có).

Hiểu một cách đơn giản, đây là con số "trên giấy tờ" trước khi thực hiện các nghĩa vụ khấu trừ với nhà nước. Khi nhận lương Gross, người lao động sẽ chịu trách nhiệm trích một phần từ số tiền này để đóng các loại bảo hiểm và thuế theo quy định pháp luật.

II. Lương Gross gồm những khoản nào?

Điều 95 của Bộ luật Lao động 2019 quy định: Người sử dụng lao động trả lương cho người lao động căn cứ vào tiền lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc. Lương Gross chính là mức lương thỏa thuận được ghi trong hợp đồng lao động trước khi thực hiện các khoản khấu trừ bắt buộc.

Cụ thể, bảng lương Gross chuẩn sẽ bao gồm các thành phần chính sau:

• Lương cơ bản: Mức lương thỏa thuận căn cứ trên năng suất và chất lượng công việc.
• Các khoản phụ cấp: Như phụ cấp ăn trưa, xăng xe, điện thoại, trang phục, hoặc phụ cấp độc hại (tùy vị trí).
• Các khoản bảo hiểm bắt buộc (phần người lao động đóng): Chiếm 10,5% lương Gross, bao gồm Bảo hiểm xã hội (8%), Bảo hiểm y tế (1,5%) và Bảo hiểm thất nghiệp (1%).
• Thuế thu nhập cá nhân (nếu có): Tính trên tổng thu nhập sau khi đã trừ các khoản miễn thuế và giảm trừ gia cảnh.

III. Lương Gross và Net khác nhau thế nào?

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở "số tiền thực nhận" bỏ túi hàng tháng.

• Lương Gross: Là con số lớn hơn, bao gồm đầy đủ các khoản khấu trừ. Người lao động thường có cảm giác "lương cao" hơn nhưng thực tế sẽ phải chi trả ngược lại cho bảo hiểm và thuế.
• Lương Net: Là số tiền thực tế bạn nhận được sau khi công ty đã trừ hết các khoản phí. Với lương Net, doanh nghiệp sẽ thay bạn thực hiện các thủ tục đóng bảo hiểm và thuế.

IV. Công thức tính lương Gross sang Net (kèm ví dụ)

Căn cứ pháp lý hiện hành:

• Về Bảo hiểm: Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Luật Việc làm 2013 và Quyết định 595/QĐ-BHXH, người lao động có nghĩa vụ trích đóng 10,5% mức lương vào các quỹ bảo hiểm bắt buộc.
• Về Thuế TNCN: Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân, sau khi trừ các khoản bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh, nếu thu nhập còn lại vượt mức quy định, người lao động phải nộp thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Công thức tính lương thực nhận (Net):

Lương Net = Lương Gross - (BHXH + BHYT + BHTN) - Thuế TNCN (nếu có)

Trong đó, các khoản trích tối đa từ lương của người lao động bao gồm:

• Bảo hiểm xã hội (BHXH): 8% (vào quỹ hưu trí và tử tuất).
• Bảo hiểm y tế (BHYT): 1,5%.
• Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): 1% (áp dụng cho công dân Việt Nam).
• Thuế TNCN: Được tính sau khi đã trừ 10,5% bảo hiểm và các khoản giảm trừ (bản thân 15,5 triệu/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu/tháng).

Ví dụ:

Giả sử bạn nhận offer mức lương Gross là 25.000.000 VNĐ/tháng, không có người phụ thuộc và đóng bảo hiểm trên mức lương thực tế:

1. Tiền đóng bảo hiểm (10,5%): 25.000.000 x 10,5% = 2.625.000 VNĐ.
2. Thu nhập còn lại sau bảo hiểm: 25.000.000 - 2.625.000 = 22.375.000 VNĐ.
3. Thu nhập chịu thuế (sau giảm trừ gia cảnh cá nhân 15,5 triệu): 22.375.000 - 15.500.000 = 6.875.000 VNĐ.
4. Thuế TNCN: 437.500 VNĐ.
5. Lương Net thực nhận: 22.375.000 - 437.500 = 21.937.500​ VNĐ.

V. Nên deal lương Gross hay Net khi phỏng vấn?

Dựa trên phân tích hành vi ứng viên của JobOKO, phần lớn nhân sự có kinh nghiệm (trên 3 năm) thường chọn deal lương Gross.

Lý do chọn lương Gross:

• Minh bạch: Bạn biết chính xác mức đóng bảo hiểm xã hội của mình. Điều này cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chế độ thai sản, ốm đau và lương hưu sau này.
• Bảo vệ quyền lợi: Khi lương Gross tăng, các mức trợ cấp từ nhà nước cũng tăng theo tương ứng.
• Dễ so sánh: Hầu hết các báo cáo thị trường và khảo sát lương hiện nay đều sử dụng đơn vị lương Gross làm chuẩn.

Tuy nhiên, nếu bạn muốn sự đơn giản và không muốn bận tâm đến việc tính toán thuế/phí hàng tháng, deal lương Net là một lựa chọn phù hợp.

VI. Mẹo đọc offer Gross để không bị “hớ”

Để không gặp rắc rối sau khi ký hợp đồng, bạn cần kiểm tra kỹ các điểm sau trong thư mời làm việc (offer letter):

• Mức lương đóng bảo hiểm: Đây là "cạm bẫy" phổ biến nhất. Nhiều công ty offer lương Gross 20 triệu nhưng chỉ đóng bảo hiểm trên mức lương cơ bản tối thiểu (ví dụ 5-7 triệu). Điều này khiến lương Net thực tế của bạn cao hơn, nhưng quyền lợi dài hạn bị giảm nghiêm trọng.
• Cơ cấu phụ cấp: Khoản nào được miễn thuế TNCN? Khoản nào tính vào lương đóng bảo hiểm?.
• Lương thử việc: Theo quy định, lương thử việc phải đạt ít nhất 85% lương chính thức. Hãy xác nhận xem 85% này tính trên Gross hay Net.

VII. Câu hỏi thường gặp

1. Lương Gross có phải lương cơ bản không?

Không. Lương Gross bao gồm lương cơ bản cộng với các khoản phụ cấp và các khoản khấu trừ bảo hiểm, thuế.

2. Lương Gross có bao gồm phụ cấp không?

Có. Thông thường lương Gross sẽ bao gồm tất cả các khoản thu nhập cứng hàng tháng như tiền ăn trưa, điện thoại, xăng xe.

3. Lương thử việc tính theo Gross hay Net?

Tùy vào thỏa thuận lúc phỏng vấn, nhưng phổ biến nhất là tính theo tỷ lệ % (thường là 85%) của mức lương Gross chính thức.

Hiểu rõ lương Gross là gì giúp bạn làm chủ tài chính và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Lời khuyên từ các chuyên gia nhân sự là hãy luôn ưu tiên nhận lương Gross để đảm bảo mọi khoản đóng bảo hiểm và thuế của bạn luôn minh bạch.