Phụ cấp lương là gì? Các khoản phụ cấp mới nhất theo quy định 2026

I. Phụ cấp lương là gì?

Theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, phụ cấp lương là một trong những nội dung chủ yếu phải có trong hợp đồng lao động.

"Phụ cấp lương là khoản tiền bù đắp các yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt hoặc mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng chưa phản ánh đủ."

Nói cách khác, đây là khoản tiền bổ sung giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong chính sách trả lương của doanh nghiệp đối với từng vị trí đặc thù.

II. Các loại phụ cấp lương phổ biến

Hướng dẫn tại Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH và đặc biệt là Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH đã cụ thể hóa các khoản tiền bù đắp cho điều kiện làm việc hoặc tính chất phức tạp của công việc. Dưới đây là 7 loại phụ cấp lương phổ biến nhất mà người lao động cần nắm rõ:

• Phụ cấp chức vụ, chức danh: Dành cho nhân sự đảm nhiệm các vị trí quản lý hoặc các chức danh có trách nhiệm cao hơn mức lương ngạch bậc thông thường.
• Phụ cấp trách nhiệm: Áp dụng cho người vừa tham gia sản xuất vừa quản lý, hoặc các vị trí đòi hỏi trách nhiệm cao về vật chất như thủ quỹ, thủ kho, kiểm ngân.
• Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Khoản bù đắp cho NLĐ làm việc trong môi trường không thuận lợi, có yếu tố rủi ro hoặc gây hại cho sức khỏe.
• Phụ cấp thâm niên: Ghi nhận kinh nghiệm và mức độ gắn bó lâu dài của nhân sự tại một cơ quan, đơn vị hoặc ngành nghề nhất định.
• Phụ cấp khu vực: Hỗ trợ chi phí sinh hoạt và bù đắp khó khăn cho NLĐ tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Phụ cấp lưu động: Dành cho các ngành nghề yêu cầu NLĐ phải thường xuyên thay đổi địa điểm làm việc và nơi ở để thực hiện nhiệm vụ.
• Phụ cấp thu hút: Nhằm khuyến khích NLĐ đến làm việc tại các vùng kinh tế mới, hải đảo hoặc các khu vực đang thiếu hụt nguồn nhân lực.

III. Phụ cấp khác trợ cấp, thưởng và phúc lợi thế nào?

Trong khi phụ cấp lương là nội dung bắt buộc của hợp đồng lao động theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 thì các khoản khác lại được điều chỉnh bởi các quy định riêng biệt:

• Tiền thưởng: Được quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, chi trả dựa trên kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của NLĐ.
• Trợ cấp và Phúc lợi: Theo Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, các khoản như tiền ăn giữa ca, xăng xe, điện thoại, hỗ trợ hiếu hỷ... không được coi là lương hay phụ cấp lương mà phải được ghi thành mục riêng trong hợp đồng.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:

IV. Phụ cấp có tính đóng BHXH và chịu thuế TNCN không?

Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền thực nhận (Net) của bạn. Quy định mới nhất như sau:

• Về Bảo hiểm xã hội: Căn cứ Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
• Về Thuế thu nhập cá nhân: Căn cứ Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân (hiện hành), các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp, trợ cấp có tính chất tương tự đều thuộc diện chịu thuế, trừ các trường hợp được miễn trừ cụ thể theo quy định.

V. Ví dụ cách tính tổng thu nhập có phụ cấp

Giả sử bạn là nhân viên Marketing tại một doanh nghiệp ở Vùng I (áp dụng mức lương tối thiểu vùng từ 01/01/2026 là 5.310.000 đồng).

Bảng lương của bạn:

• Lương chính: 15.000.000 đồng.
• Phụ cấp chức vụ: 2.000.000 đồng.
• Phụ cấp thâm niên: 1.000.000 đồng.
• Hỗ trợ ăn trưa: 730.000 đồng (Khoản này không tính đóng BHXH).

=> Thu nhập đóng BHXH: 15tr + 2tr + 1tr = 18.000.000 đồng.
=> Tổng thu nhập trước thuế: 18.730.000 đồng.

* Lưu ý: Con số thực nhận sẽ thấp hơn do phải khấu trừ 10,5% BHXH (vào phần 18tr) và thuế TNCN (nếu vượt mức giảm trừ gia cảnh).

VI. Câu hỏi thường gặp

1. Phụ cấp có phải ghi trong hợp đồng lao động không?

Có. Đây là nội dung bắt buộc theo Điều 21 Bộ luật Lao động. Việc ghi rõ giúp tránh các tranh chấp về tiền lương sau này.

2. Thử việc có được nhận phụ cấp không?

Phụ thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên. Thông thường, các khoản phụ cấp tính theo lương sẽ được hưởng theo tỷ lệ (ít nhất 85% lương chính thức), nhưng các khoản phụ cấp độc hại hoặc lưu động cần được áp dụng ngay để bảo đảm điều kiện làm việc cho NLĐ.

3. Nghỉ phép có được hưởng phụ cấp không?

Đối với các ngày nghỉ phép năm theo quy định, người lao động thường được hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động (bao gồm cả các khoản phụ cấp lương cố định).

4. Phụ cấp chuyên cần có phải là tiền thưởng không?

Về bản chất, phụ cấp chuyên cần là một khoản tiền thưởng khuyến khích đi làm đầy đủ, không phải phụ cấp lương bù đắp điều kiện lao động. Do đó, khoản này thường không tính đóng BHXH.
Như vậy, phụ cấp lương là khoản bù đắp điều kiện làm việc/tính chất công việc mà lương thỏa thuận chưa phản ánh đủ, vì vậy cần phân biệt rõ với trợ cấp, thưởng và phúc lợi. Khi hiểu đúng từng loại phụ cấp, bạn sẽ biết khoản nào tính đóng BHXH, khoản nào chịu thuế TNCN, tránh bị trừ sai hoặc thỏa thuận thiếu trong hợp đồng.