Theo “Báo cáo tóm tắt về Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và việc làm tại Việt Nam” của ILO, khoảng 11.5 triệu lao động tại Việt Nam đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ GenAI. Thực trạng này cho thấy AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong thị trường việc làm. Vậy AI sẽ tác động đến nghề nghiệp trong tương lai như thế nào và người lao động cần chuẩn bị gì để thích nghi? Hãy cùng JobOKO tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Sự phát triển mạnh mẽ của AI (Artificial Intelligence - trí tuệ nhân tạo) đang tạo ra những thay đổi lớn trong thị trường lao động Việt Nam. Không chỉ tác động đến cách các doanh nghiệp tuyển dụng mà AI còn làm thay đổi cơ cấu ngành nghề, kỹ năng phục vụ công việc.
Các ngành nghề chịu tác động lớn từ AI thường có nhiều tác vụ mang tính lặp lại. AI có thể xử lý, nhận diện mẫu và tự động hóa những quy trình này ở quy mô lớn, với tốc độ cao và ít bị mắc lỗi. Dưới đây là 9 nhóm ngành có nguy cơ chịu ảnh hưởng từ AI mạnh nhất.
|
Ngành nghề |
Cách AI thay thế |
|---|---|
|
Nhân viên nhập liệu và xử lý dữ liệu |
Các phần mềm OCR, chatbot và hệ thống AI xử lý dữ liệu hiện có thể tự động nhập thông tin, phân loại dữ liệu, kiểm tra lỗi cơ bản và tổng hợp báo cáo nhanh. |
|
Content (Content Marketing, Content SEO,...) |
Các công cụ như Gemini, ChatGPT có thể lên outline, tạo nội dung nhanh nhiều dạng bài (blog, mô tả sản phẩm, bài social) với văn phong theo câu lệnh của người dùng. |
|
Chatbot có thể hoạt động 24/7 để hỗ trợ tra cứu thông tin, tiếp nhận yêu cầu cơ bản, phân loại ticket tự động, trả lời câu hỏi phổ biến (phân loại hàng hóa, giá cả, thời gian giao hàng,...) theo kịch bản có sẵn. |
|
|
Nhiều phần mềm AI và hệ thống ERP hiện đã có khả năng tự động đối soát dữ liệu, kiểm tra hóa đơn, phát hiện sai lệch dữ liệu và tổng hợp báo cáo tài chính theo thời gian thực. |
|
|
AI có thể giúp tạo nhanh các ấn phẩm thiết kế (banner, thumbnail, poster, bài đăng social media) chỉ trong vài phút. |
|
|
Biên dịch viên và phiên dịch viên |
AI dịch ngôn ngữ ngày càng chính xác hơn, đặc biệt với các nội dung phổ thông hoặc tài liệu cơ bản. |
|
AI có thể viết code, test case cơ bản, debug phổ thông và viết tài liệu kỹ thuật mẫu ⇒ Vibe coding (lập trình theo cảm hứng/cảm tính) đang là xu hướng được nhiều công ty công nghệ áp dụng để tăng năng suất công việc. |
|
|
Sản xuất |
Robot công nghiệp, dây chuyền tự động hóa các khâu trong sản xuất. |
|
Phim ảnh |
Xuất hiện các diễn viên ảo do AI tạo ra, công nghệ AI có thể tái tạo giọng nói, can thiệp vào kỹ xảo hình ảnh nhanh chóng so với làm thủ công. |
Bên cạnh việc “đe dọa” sự phát triển của nhiều ngành nghề, AI cũng tạo ra cơ hội cho nhiều ngành nghề mới ra đời. Theo đó, những người sở hữu kỹ năng công nghệ, tư duy dữ liệu và khả năng ứng dụng AI vào công việc sẽ có nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp hơn. Những nhóm nghề triển vọng nhất gồm có:
Prompt Engineer là người xây dựng câu lệnh giúp AI tạo ra kết quả chính xác và tối ưu hơn. Công việc này đòi hỏi tư duy logic, khả năng viết và hiểu cách vận hành của AI. Đây đang là vị trí được nhiều doanh nghiệp công nghệ, marketing và sáng tạo nội dung quan tâm tuyển dụng.
Data Labeler chịu trách nhiệm phân loại, đánh dấu và xử lý dữ liệu để huấn luyện mô hình AI. Đây là bước quan trọng giúp AI nhận diện hình ảnh, văn bản, giọng nói chính xác hơn. Nhu cầu tuyển dụng vị trí này tăng mạnh cùng sự phát triển của machine learning và dữ liệu lớn.
AI Trainer giúp cải thiện khả năng phản hồi và học hỏi của hệ thống AI thông qua việc kiểm tra, chỉnh sửa và tối ưu dữ liệu đầu ra. Công việc này phù hợp với những người có tư duy phân tích, hiểu hành vi người dùng và khả năng làm việc với dữ liệu.
AI Engineer là người phát triển và xây dựng các hệ thống AI phục vụ doanh nghiệp. Họ tham gia thiết kế thuật toán, chatbot, công cụ tự động hóa và các giải pháp ứng dụng AI thực tế. Đây là một trong những ngành có mức lương hấp dẫn và nhu cầu tuyển dụng cao hiện nay.
Cybersecurity là lĩnh vực bảo vệ hệ thống và dữ liệu trước các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi nhờ AI. Các chuyên gia an ninh mạng có nhiệm vụ phát hiện lỗ hổng, ngăn chặn rủi ro và bảo mật thông tin doanh nghiệp. Đây là ngành nghề có tiềm năng phát triển bền vững trong thời đại số.
Machine Learning Engineer tập trung xây dựng mô hình giúp AI tự học từ dữ liệu và cải thiện theo thời gian. Công việc yêu cầu kỹ năng lập trình, toán học và xử lý dữ liệu chuyên sâu. Đây là vị trí cốt lõi trong các dự án AI, fintech và công nghệ hiện đại.
Data Engineer chịu trách nhiệm xây dựng hệ thống thu thập, lưu trữ và xử lý dữ liệu cho doanh nghiệp. Họ giúp đảm bảo dữ liệu vận hành ổn định để phục vụ phân tích và huấn luyện AI. Khi dữ liệu trở thành “tài sản chiến lược”, nhu cầu tuyển dụng Data Engineer cũng tăng mạnh.
Data Analyst giúp doanh nghiệp đọc hiểu dữ liệu để đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả hơn. Công việc bao gồm phân tích hành vi khách hàng, xu hướng thị trường và hiệu suất hoạt động. Đây là ngành phù hợp với người có tư duy logic và yêu thích làm việc với số liệu.
AI Ethicist & Compliance Officer là vị trí đảm bảo AI được sử dụng đúng quy định pháp luật và tiêu chuẩn đạo đức. Họ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro liên quan đến dữ liệu, quyền riêng tư và tính minh bạch của AI. Đây là ngành nghề mới nhưng được dự đoán sẽ rất quan trọng trong tương lai.
AI Content Creator là người kết hợp giữa khả năng sáng tạo nội dung và công cụ AI để tăng hiệu suất làm việc. Họ có thể tạo bài viết SEO, video, hình ảnh hoặc nội dung mạng xã hội nhanh chóng hơn. Đây là hướng đi mà những người làm content, marketing và truyền thông số truyền thống có thể cân nhắc.
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng ưu tiên nhân sự có khả năng sử dụng AI và tạo ra giá trị mà AI khó có thể thay thế, người lao động cần liên tục nâng cấp kỹ năng công nghệ cùng các kỹ năng mềm thuần túy của con người để làm chủ công việc, tăng vị thế cạnh tranh và tiến đến trở thành nhân sự không thể thay thế.
Dù AI phát triển mạnh, nhiều kỹ năng mang tính con người vẫn rất khó thay thế. Đây chính là nhóm năng lực giúp người lao động duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai.
AI đang thay đổi nhanh chóng cách doanh nghiệp tuyển dụng, vận hành và đánh giá năng lực nhân sự. Thay vì lo lắng bị công nghệ thay thế, người lao động nên chủ động thích nghi và nâng cao năng lực làm chủ AI để nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Hãy bắt đầu bằng lộ trình từng bước thực tế dưới đây:
Bước 1: Nắm bắt kiến thức nền tảng
Trước khi bắt tay vào sử dụng, bạn nên tìm hiểu các kiến thức cơ bản của AI về cách AI hoạt động, viết prompt thế nào cho hiệu quả, giới hạn của AI và đánh giá tác động của AI đến công việc hiện tại.
Bước 2: Học cách sử dụng và ứng dụng AI trong công việc
Sau khi nắm được nền tảng, bạn nên bắt đầu làm quen với các công cụ AI phổ biến để hỗ trợ công việc hằng ngày như Gemini, Chat GPT,... AI hiện được ứng dụng rộng rãi trong Marketing, viết nội dung, viết code, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng, quản lý công việc.
Bước 3: Phát triển kỹ năng mà AI không thể thay thế
Hãy tập trung phát triển 6 nhóm kỹ năng AI khó thay thế gồm tư duy phản biệt, giải quyết vấn đề sáng tạo, thực thi và triển khai kế hoạch, quan sát, kết nối và thấu cảm, lãnh đạo và thích nghi tốt. Những kỹ năng này sẽ giúp bạn tạo ra giá trị khác biệt, đặc biệt quan trọng ở các vị trí quản lý, sáng tạo và chiến lược.
Bước 4: Nâng cấp kỹ năng công nghệ và dữ liệu
Trong thời đại AI, hiểu công nghệ và dữ liệu đang trở thành lợi thế lớn ở hầu hết ngành nghề. Tùy vào tính chất công việc mà bạn có thể học thêm Excel nâng cao, phân tích dữ liệu, SEO, Digital Marketing,...
Bước 5: Xây dựng tư duy học tập suốt đời
Công nghệ thay đổi liên tục khiến thị trường lao động cũng biến động nhanh hơn trước. Vì vậy, bạn cần duy trì tư duy học tập lâu dài thay vì chỉ học một lần rồi dừng lại. Nên thường xuyên cập nhật xu hướng mới, học thêm kỹ năng mới và chủ động thích nghi với thay đổi.
Khi AI đã dần trở nên phổ biến và nhiều người sử dụng, nếu chỉ liệt kê kỹ năng AI chung chung như “biết sử dụng chat GPT”, CV của bạn sẽ khó có thể tạo lợi thế cạnh tranh. Thay vào đó, bạn có thể khéo léo đưa kỹ năng này vào CV theo các cách sau:
Bạn có thể đưa kỹ năng AI vào nhiều vị trí trong CV một cách linh hoạt như kỹ năng, kinh nghiệm làm việc, dự án cá nhân, chứng chỉ hay khóa học. Việc điền đúng chỗ sẽ giúp nhà tuyển dụng nắm bắt thông tin chính xác hơn.
Chẳng hạn:
Không phải công cụ AI nào cũng cần xuất hiện trong CV. Thay vì liệt kê quá nhiều, hãy ưu tiên những công cụ có liên quan trực tiếp đến công việc. Ví dụ:
Để nâng cao độ tin cậy cho các kỹ năng AI của mình, nếu bạn có các chứng chỉ khóa học AI hay làm các dự án xây dựng AI, hãy đưa vào CV để tăng điểm mạnh cho hồ sơ xin việc.
Đừng để những kỹ năng AI giá trị bị “chìm” vì bố cục CV chưa hợp lý. Hãy thử tạo CV cá nhân từ các mẫu CV của JobOKO để trình bày nổi bật hơn.
Tạo CV chuẩn tuyển dụngAI vừa tạo ra cơ hội nghề nghiệp mới, vừa làm thay đổi nhiều công việc mang tính quy trình, lặp lại. Những vị trí như nhập liệu, chăm sóc khách hàng, sản xuất có nguy cơ bị tự động hóa cao hơn. Trong khi những vị trí như Prompt Engineer, AI Trainer, Data Analyst, AI Content Creator hay Machine Learning Engineer có khả năng được săn đón nhiều trong tương lai.
Sinh viên nên học các ngành có liên quan trực tiếp đến AI hoặc các ngành cần bộ kỹ năng con người mà máy móc khó thay thế như công nghệ thông tin, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, an ninh mạng và bảo mật thông tin hoặc y đa khoa, điều dưỡng, tâm lý học, luật,...
Câu trả lời là có. AI hiện không còn là công cụ riêng của dân IT mà đang được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực như: Marketing, Nhân sự, Kế toán, Kinh doanh, Giáo dục, Chăm sóc khách hàng. Bạn vẫn nên biết cách sử dụng AI cơ bản để tiết kiệm thời gian, tăng hiệu suất công việc.
Ngành nghề khó bị AI thay thế nhất là những ngành đòi hỏi tư duy sáng tạo, sự thấu hiểu con người, kỹ năng thủ công phức tạp, chẳng hạn như y tế (bác sĩ, y tá, điều dưỡng), giáo dục và đào tạo (giáo viên, giảng viên, huấn luyện viên), nghệ thuật (thiết kế thời trang, nhà văn, họa sĩ), kỹ thuật và lao động tay nghề cao (thợ điện, thợ sửa ống nước, thợ hàn, thợ mộc).
Trên đây là những chia sẻ của JobOKO về tác động của AI và tương lai việc làm tại Việt Nam. Hy vọng đã đem đến cho bạn bức tranh toàn cảnh về thị trường lao động Việt Nam trong thời đại AI. Đừng quên truy cập JobOKO để cập nhật xu hướng việc làm mới nhất, theo dõi việc làm hiện có và tạo CV ứng tuyển nhanh nếu có nhu cầu bạn nhé!